Buğdayın Vatanı Dünya Gastronomi Başkenti Olacak: Şanlıurfa IGCAT’a Aday

Türkiye’nin en köklü medeniyetlerine ev sahipliği yapan Şanlıurfa, şimdi yeni bir unvanın eşiğinde: 2029 Dünya Gastronomi Bölgesi. Uluslararası Gastronomi, Kültür, Sanat ve Turizm Enstitüsü (IGCAT) tarafından yürütülen bu prestijli adaylıkla Şanlıurfa, Türkiye’den bu alana aday gösterilen ilk şehir olma özelliğini kazandı.

Söz konusu adaylık, 21 Nisan 2026’da Tersane İstanbul’da gerçekleştirilen özel bir lansmanla dünyaya duyuruldu. Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Kasım Gülpınar’ın ev sahipliğinde gerçekleşen gecede, Vox Humanis korosunun Anadolu’nun çok kültürlü müzik mirasını yansıtan konseri sahneye taşındı.

Göbeklitepe’den İlham Alan Bir Sofra

Geceye damgasını vuran an, Şanlıurfa kökenli Şef Gökhan Çilak’ın sunumuydu. Göbeklitepe ve Taş Tepeler arkeolojik kazılarından elde edilen bulgularla şekillenen menü; “Toprağın Armağanı”, “Paylaşımın Mutfağı” ve “Geleceğin Yorumu” başlıklarıyla üç bölüme ayrılmıştı. Tersane İstanbul Executive Şefi Efe Anıl Çetin ve ekibinin katkılarıyla hayata geçirilen bu menü, yalnızca bir akşam yemeği değil — insanlık tarihinin en eski yerleşimlerinden birinden gelen lezzetlerin çağdaş bir yorum kazanmasıydı.

IGCAT Adaylığı Ne Anlama Geliyor?

IGCAT tarafından yürütülen “Dünya Gastronomi Bölgesi” programı, şehirleri yalnızca mutfak zenginliğiyle değil, çok daha geniş bir perspektiften değerlendiriyor: kültürel mirasın korunması, yerel üretimin sürdürülebilirliği ve gastronominin bir kalkınma modeli olarak ele alınması.

Şanlıurfa’nın adaylık sürecinde güçlü bir paydaşlık komisyonu oluşturuldu: Harran Üniversitesi, Haliliye ve Eyyübiye Belediyeleri, GAP İdaresi, Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası, SlowFood Türkiye Network ve Bureau Gastronomica bu süreçte birlikte hareket ediyor. Hedef yalnızca bir unvan değil — unutulmaya yüz tutmuş Urfa yemeklerini kayıt altına almak, ata tohumlarını korumak ve yerel üreticiyi güçlendirmek.

Urfa Mutfağının Eşsiz Kimliği

Şanlıurfa’nın mutfağı, Mezopotamya’nın binlerce yıllık birikimini taşıyan canlı bir miras. Urfa biberi, fıstıklı çiğ köfte, taşta pişen lahmacun, kavurma ve meşhur ciğer kebabı bu mutfağın öne çıkan yüzleri. Ama daha derine inildiğinde, neredeyse kaybolmaya yüz tutmuş onlarca yöresel tarif, yöresel tahıllar ve kendine özgü fermantasyon teknikleri bulunuyor.

Adaylık sürecinin en anlamlı boyutlarından biri de bu: Şanlıurfa, gastronomiyi bir turizm ürünü olarak değil, yaşayan bir kültürel kimlik olarak konumlandırıyor. UNESCO Müzik Şehri olarak da tanınan şehrin, şimdi gastronomi alanında da uluslararası bir çıpası olacak.

Türkiye İçin Tarihî Bir Adım

Türkiye, Hatay, Gaziantep ve İstanbul gibi köklü gastronomi şehirlerine sahip olmasına rağmen IGCAT’ın “Dünya Gastronomi Bölgesi” listesinde bugüne dek yer almıyordu. Şanlıurfa bu boşluğu kapatacak ilk aday. 2029 unvanı için yürütülecek süreç sonucunda olumlu bir değerlendirme yapılırsa Türkiye, Avrupalı gastronomi destinasyonlarıyla omuz omuza aynı listede yer alacak.

IGCAT Başkanı Diane Dodd, lansmanı video mesajıyla takip etti ve Şanlıurfa’yı “benzersiz bir enerji, lezzet ve hikâyeler şehri” olarak tanımladı. Bu sözler, şehrin dünya sahnesindeki potansiyelini özetliyor.

Sık Sorulan Sorular

IGCAT nedir?

IGCAT (International Institute of Gastronomy, Culture, Arts and Tourism), gastronomiyi kültürel bir değer olarak tanıyan ve “Dünya Gastronomi Bölgesi” unvanını veren uluslararası bir enstitüdür. Şehirleri mutfak gelenekleri, yerel üretim ve kültürel sürdürülebilirlik açısından değerlendirir.

Şanlıurfa neden bu unvana aday gösterildi?

Göbeklitepe başta olmak üzere Taş Tepeler arkeolojik mirasına ev sahipliği yapması, köklü mutfak kültürü, ata tohumlarına dayalı yerel üretim anlayışı ve güçlü paydaşlık yapısı Şanlıurfa’yı bu adaylık için öne çıkardı.

2029 Dünya Gastronomi Bölgesi unvanı ne zaman açıklanacak?

Adaylık süreci devam ediyor. 2029 yılı için yapılacak değerlendirme kapsamında Şanlıurfa, IGCAT kriterleri çerçevesinde incelenecek ve sonuç açıklanacak.

Kaynak: Ticaret Gazetesi, Turizm Proje Dergisi, Food and Travel Türkiye, KapsamHaber (Nisan 2026)