Dinlendirme işlemi; etin içindeki enzimlerin, etteki uzun kas liflerini parçalamasına yardımcı olur. Böylelikle et yumuşar ve çiğnenmesi daha kolay hâle gelir.
Dry Aged Türkçe’de kuru dinlendirme anlamına gelmektedir. Sadece profesyonel ortamlarda gerçekleştirilebilen bir işlemdir. Kaliteli sığır etlerinin, %80-86 nem ve +2C derece sıcaklıkta, 21 ila 28 gün arasında, etin kendi kemiği üzerinde bekletilmesiyle gerçekleşir. Etin daha yumuşak, lezzetli ve sindirimi kolay olmasını sağlayan bu yöntem, aynı zamanda etteki ağır kokuları yok ederek daha aromalı kokmasını sağlıyor.
Amerika’da 100,
Avrupa’da ise yaklaşık 70 yıldır kullanılan bir yöntemdir. 1970’li yıllarda
vakum teknolojisinin keşfedilmesiyle et endüstrisi de Wet Aged yani yaş dinlendirmeyi
keşfetti. Bu yöntemde; et kendi suyuyla, vakumlu torba içinde, 1-4 derece
sıcaklıkta, 7-28 gün boyunca bekletilmeye başlatıldı. Etin yumuşaklığı
sağlanırken nem ve dış yüzey küflenmesinin de önüne geçilerek, etin fire vermesine
izin verilmedi. Lezzet olarak dry aged işlem görmüş etler kadar lezzet
yakalanamadı.
Dry aged Türkiye’de ise Günaydın Steakhouse ile hayatımıza girdi. 10 yıldır büyük bir yol kat eden bu teknik bugün birçok lüks kasap, steakhouse ve et restoranlarında yaygın olarak kullanılmaktadır.
Neden Dry Aged?
Taze et lastik gibidir; içerisinden birçok etken, eti
diri tutmaya çalışır. Yani bir bakıma et hala yaşıyor diyebiliriz. Taze eti
incelediğimiz zaman içyapısındaki laktik asitler eti diri tutmaya çalışır.
Kesimden sonra bu sertlik 1 gün sürer ve buna rigor mortis denir. Bundan
sonraki süreç laktik asidindir, laktik asit mücadeleyi 21 gün sonra bırakır. Eti
bozmadan 21 gün dinlendirebilirseniz, 21. günün sonunda etiniz yumuşak, pamuk
gibi olacaktır.
Dry aged dolaptaki soğuk havanın, fan yardımı ile dolabın içinde tüm etlerin etrafından dolanabilecek şekilde ayarlanması gerekmektedir. Etin kuruyan dış yüzeyi üzerinde belirli bir küf gelişimi başlar ve dış tabakada renk değişikliği gözlemlenir. Et bu süreçte tat ve lezzet konusunda büyük bir konsantrasyon kazanmaya başlar. Sürecini tamamlayan etin dış yüzeyindeki bu küflü renk değiştirmiş bölüm etten sıyrılarak atılır ve tüketime uygun hale gelir.
Hangi Etler Dry Aged İçin Uygundur?
Dry aged her ete
uygulanamaz. Bunun için Angus, Holştayn, Simental, Montafon, Limuzin gibi
hayvan ırklarının olması gerekir ve cinsiyet tercihen dişi olmalıdır. Aynı
zamanda bu cins hayvanların kastre edilmesi gerekir. Hayvanların beslenme
şekli, etlerin belli bir olgunluğa ulaşması, doğru yağ oranına sahip olması ve
doğru kesim tekniği uygulanması lezzetteki diğer etkenlerdir.
Kobe Bifteği
konusuna gelirsek de; Kobe aslında hayvanın adı değil, bifteğin
adıdır. Hayvan, Japon ineği olan Wagyu’dur. İlk kez
Japonya’nın Kobe eyaletinde bu biftek yapıldığı için bu ad
verilmiştir. Gerçekten dünyanın en iyi bifteğidir. Hayvanların bira ile
beslenmesi, sake ile masaj yapılması, hayvanlara klasik müzik
dinletilmesi gibi bilgilerin aslında hepsi efsane değil, gerçek. A, B, C, D
gibi kalitesine göre de farklı kategorileri vardır.
Dananın sadece sırt
kısmından yani %30’luk bir bölümden steak dediğimiz etler çıkıyor. Bu kısımdaki
etler T-Bone, Dallas Steak, Kobe Steak, Bonfile ve New York Steak, Ossa Buka,
Flank Steak, Porterhouse Steak olarak adlandırılır.
Dry aged işleminde et içerisinde sıvı kaybı da yaşanmaktadır. Bu sebeple ağırlık kaybı ve etin üzerindeki küflenen tabakasının temizlenip atılmasıyla ette yaklaşık %35 civarında fire olur. O yüzden dry aged işlem görmüş etin maliyetin yüksektir. Lüks kasaplar, restoran ve steakhouslar’da bu etin menü fiyatı yüksektir.
Dry Aged’in Faydaları Nelerdir?
– Mezbahadan gelen taze ve sert olan et, dry aged yöntemiyle dinlendirildiğinde daha sağlıklı, sindirimi kolay, lezzetli bir kıvam alır.
– Dinlendirme işlemi; etin içindeki enzimlerin, etteki
uzun kas liflerini parçalamasına yardımcı olur. Böylelikle et yumuşar ve
çiğnenmesi daha kolay hâle gelir.
– Dinlendirme işlemi ile etin içerdiği proteinler
amino asitlere dönüşerek daha besleyici olur ve lezzetini artırır.
Dry Aged Et İçin Pişirme Tekniği
Kömürün tamamı
yandıktan sonra çok yüksek sıcaklıkta bir ateş elde edilecektir. Steak
dediğimiz 400–500–600 gramlık etler bu yüksek ateşte pişirilmelidir. Yüksek
ateş olmazsa mühürleme yapamayız mühürleme olmazsa et tüm suyunu, aromasını
kaybeder. Bu yüksek ateşte yine bir çok garnitür pişirilebilir. Patlıcan ya da
soğan közlemekten, biber ya da domates pişirmeye kadar aklınıza gelebilecek tüm
seçenekler için bu kızgın ateş biçilmez kaftandır. Domateslerin şişte;
biberlerin, patlıcanların ve soğanların direkt kömür üzerine yerleştirilerek
pişirilmesi uygundur.
Kömürler bir süre
bu şekilde yandıklarında gri bir kül örtüsü ile kaplanırlar. Bu aşamadan
itibaren tüm ince et ve köfteleri pişirmeye başlamak en doğru zamanlama
olacaktır.
İçerisinde yağ oranı yüksek ürünlerin pişirilmesi esnasında kor ateşin alev alabilir. Ağır ateşte pişirme esnasında fazla alev problemi yaşanmasa da bu gibi bir sorunla karşılaşma durumunda, kömür üzerine pişirmeye başlanmadan önce bir miktar tuz serpebilirsiniz.
Dry Aged Her Ete Uygulanmaz
Kümes hayvanları ve domuz eti kuru dinlendirmeye uygun
değildir. Bu hayvanların etleri daha hızlı olgunlaştığından dolayı uygun
şartlarda kas yapısının yumuşaması için 2-3 günlük bir bekleme yeterlidir. Bu
etlerde dana eti gibi bir süreç uygulamaya çalışırsanız uzun süre
beklemelerinden dolayı Salmonella gibi tehlikeli bakteriler üretmeye
başlayabilir.
Himalaya Tuzununun Dry Aged Dolaplarda Kullanımı
Dry aged dolaplar Türkiye’de yeni bir soluk kazandı.
İlk defa Günaydın Steakhouse tarafından hayata geçirilen Himalaya tuzlarından
örülü iç duvarlar ile etler daha lezzetli ve aromalı hale geldi. Tuzun bakteri
üremesine izin vermeyen yapısı sayesinde de etin kuru yaşlandırma sisteminde
formunu daha iyi koruması sağlandı. Şuan birçok ülkede bu sistem kullanılmaya
başlandı.