Haberler
Gıda İsrafı Azalıyor: ReFed Raporu Pandemi Sonrası Umut Verici Tabloyu Ortaya Koydu
Gıda sistemi analizi kuruluşu ReFed’in son raporu, ABD’de gıda israfının pandemi sonrası dönemde belirgin biçimde düştüğünü ortaya koydu. Türkiye’nin bu tablodaki yeri ve sürdürülebilir gıda sistemine geçiş için neler yapılması gerektiği tartışılıyor.
Yayınlanma zamanı
23 saat önce-
Yazar:
Mutfak Magazin Editoryal
Her yıl dünya genelinde üretilen gıdanın yaklaşık üçte biri — 1.3 milyar tonun üzerinde — çöpe gidiyor. Bu muazzam kayıp yalnızca ekonomik bir problem değil; iklim krizi, su kıtlığı ve küresel açlıkla doğrudan bağlantılı bir insanlık meselesi. İşte bu karanlık tabloda gelen ilk iyi haberlerden biri: ReFed’in son raporu, Amerika Birleşik Devletleri’nde gıda israfının pandemi sonrası dönemde kayda değer ölçüde azaldığını gösteriyor.
Gıda sistemi analizi ve çözüm önerileri üzerine uzmanlaşmış sivil toplum kuruluşu ReFed, Food Dive tarafından aktarılan bu son araştırmasında gıda israfındaki düşüşü rakamsal olarak ortaya koyarken azalmanın arkasındaki dinamikleri de mercek altına alıyor.

ReFed Raporu Ne Söylüyor?
ReFed verilerine göre ABD’de gıda israfı pandemi sonrası dönemde — özellikle 2022-2024 arasında — belirgin bir düşüş kaydetti. Azalmanın en önemli kaynakları şunlar:
Tüketici davranışlarındaki değişim: Pandemi sürecinde evde yemek pişirmeye artan ilgi, insanları kendi gıda tüketimlerini daha dikkatli yönetmeye yöneltti. Alışkanlıkların bir kısmı pandemi sonrasında da devam etti.
Enflasyon etkisi: 2021-2023 döneminde yaşanan gıda enflasyonu, tüketicileri satın aldıkları ürünleri daha verimli kullanmaya itti. Ekonomik baskı, bazen israfı azaltan bir motor işlevi görüyor.
Teknoloji ve lojistik iyileştirmeleri: Tedarik zincirlerindeki dijital dönüşüm, son kullanma tarihine yaklaşan ürünlerin daha hızlı kanalize edilmesini sağladı. Gıda bankaları ve paylaşım platformları daha verimli çalışmaya başladı.
Yasal düzenlemeler: Eyalet ve federal düzeydeki gıda bağışı teşvikleri, perakendecileri gıda atığını ikinci hayata kazandırmaya daha çok yöneltti.
Neden Yeterli Değil?
Bu umut verici tabloya rağmen durum tatmin edici olmaktan uzak. ABD hâlâ yılda yaklaşık 80 milyon ton gıda israfı üretiyor. Bu, ülkenin toplam gıda arzının yüzde otuzundan fazla. Düşüş yüzde birkaç düzeyinde kalıyor; istatistiksel olarak anlamlı ama yapısal sorunu çözmeye yetmiyor.
ReFed’in bulgularına göre israfın en büyük kaynağı hane tüketicileri (yüzde kırkın üzerinde). Bunu restoran ve gıda hizmetleri sektörü ile perakende zincirler izliyor. Tarımsal üretim sürecindeki kayıplar ise genellikle istatistiklerde görünmesine rağmen sistemik olarak göz ardı ediliyor.
Küresel Bağlam: BM Hedefleri ve Gerçek
BM’nin Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri arasında 2030 yılına kadar küresel gıda israfını yarı yarıya azaltmak yer alıyor (SDG 12.3). Mevcut gidişat bu hedefe ulaşmaktan hâlâ çok uzak.
Küresel ölçekte gıda israfının iklim etkisi çarpıcı: FAO verilerine göre gıda kayıp ve israfı, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık yüzde sekizine karşılık geliyor. Eğer gıda israfı bir ülke olsaydı, dünyanın üçüncü büyük karbon emisyon kaynağı olurdu; yalnızca ABD ve Çin’in gerisinde.
Türkiye’de Gıda İsrafı: Tablo Ne?
Türkiye, gıda israfı konusunda henüz yeterli veri altyapısına sahip değil. Mevcut tahminler farklı metodolojiler kullandığından kıyaslama yapmak güçleşiyor. Bununla birlikte genel eğilimler şunlar:
TÜİK ve tarım bakanlığı verilerine dayanarak yapılan tahminlere göre Türkiye’de yılda yaklaşık 18-22 milyon ton gıda israf ediliyor. Kişi başı israf miktarı Avrupa ortalamasının altında kalıyor — bu kısmen geleneksel beslenme alışkanlıklarının ve daha az ambalajlı gıda tüketiminin bir yansıması.
Türk mutfak kültüründe köklü bir israftan kaçınma geleneği var. Kalan yemeği farklı bir yemeğe dönüştürme pratiği (bayat ekmekten çorba, artık sebzelerden börek), hayvansal ürünlerde burun-kuyruk anlayışı, sebze ve meyvelerin her halinin değerlendirilmesi… Bunlar Türkiye’nin bu alandaki kültürel sermayesi.
Öte yandan kentleşme, fast food tüketiminin artışı ve ambalajlı gıdaya yönelim bu geleneksel pratikleri hızla aşındırıyor. Büyük şehirlerde gıda israfının kırsal alanlara göre çok daha yüksek olduğu değerlendiriliyor.
Çözüm Yolları: Ne Yapılabilir?
Gıda israfını azaltmak için farklı ölçeklerde müdahaleler gerekiyor:
Bireysel düzey: Alışveriş listesi yapmak, buzdolabını düzenli organize etmek, son kullanma tarihi yerine koklama-tatma yöntemiyle bozulma kontrolü yapmak, artan yemekleri yaratıcı biçimde kullanmak.
Restoran ve gıda hizmetleri: Menü simplifikasyonu, porsiyonlama optimizasyonu, Too Good To Go gibi platformlarla artan yiyeceklerin satışa sunulması.
Perakende: Yakın tarihli ürünlere indirim uygulaması, gıda bankalarıyla ortaklıklar, ambalaj optimizasyonu.
Politika düzeyi: Gıda bağışı teşvikleri, zorunlu gıda atığı raporlaması, tarihsel gıda kayıpları için sigorta sistemleri.
Sık Sorulan Sorular
En çok hangi gıdalar israf ediliyor?
Küresel ölçekte sebze ve meyveler en fazla israf edilen kategori. Bunu ekmek ve tahıl ürünleri, süt ve süt ürünleri izliyor. Et ürünlerinin israfı nispeten daha düşük ama çevresel maliyeti en yüksek kategoride.
Evde gıda israfını azaltmanın en etkili yolu nedir?
Araştırmalar en etkili tek adımın haftalık menü planlaması ve buna uygun alışveriş listesi hazırlamak olduğunu gösteriyor. Buzdolabını düzenli tutmak ve görünürlüğü artırmak da büyük fark yaratıyor.
Son kullanma tarihi geçmiş gıdalar her zaman bozulmuş mudur?
Hayır. Son kullanma tarihi çoğunlukla kalite garantisi veriyor, güvenlik garantisi değil. Koklama, görme ve tatma yöntemleriyle birçok ürünün belirtilen tarihten sonra da güvenle tüketilebildiği anlaşılabiliyor.
Gıda israfını azaltmak gerçekten iklim değişikliğini etkiler mi?
Evet, anlamlı ölçüde. FAO hesaplarına göre gıda israfı küresel sera gazı emisyonlarının yüzde sekizini oluşturuyor. Bu oranı azaltmak, bireysel karbon ayak izini düşürmenin en etkin yollarından biri.
Her düşüş — küçük bile olsa — önemli. ReFed raporu bize hem ilerlemenin mümkün olduğunu hem de yapılacak çok iş olduğunu hatırlatıyor. Soframızdaki her lokma, bu büyük tablonun küçük ama anlamlı bir parçası.
Bu yazılar ilginizi çekebilir
Haberler
Atina Sofrası: Avrupa’nın Yükselen Gastronomi Başkenti Neden Artık Atlanamaz?
Roads & Kingdoms’ın şef profilleri ve uluslararası gastronomi basınının artan ilgisi, Atina’nın artık sadece tarihi değil, mutfağıyla da Avrupa’nın gündemine girdiğini gösteriyor. Peki bu dönüşüm nasıl oldu?
Published
5 saat agoon
22 Nisan 2026
Birkaç yıl öncesine kadar Atina, Avrupa’nın gastronomi haritasında genellikle ikinci planda kalırdı. Turistler Yunan mutfağını severdi — kim sevmez ki? — ama şehrin restoranları, derin bir mutfak sahnesinden çok ucuz ve keyifli meze duraklarının toplamıydı. Bugün ise tablo köklü biçimde değişti. Atina, sadece Avrupa’nın değil, dünyanın dikkatle izlediği bir gastronomi başkentine dönüşüyor.
Roads & Kingdoms’ın kapsamlı Atina mutfak raporları ve uluslararası gastronomi basınının artan ilgisi, bu değişimin tesadüf olmadığını gösteriyor. Ortada somut bir dönüşüm var: yeni nesil Yunan şefler, köklü geleneklerini modern tekniklerle yeniden yorumluyor; şehir, hem yerli hem yabancı yatırımcıların iştahını kabartan bir mutfak laboratuvarına dönüşüyor.

Fotis Vallatos: Atina’nın Sessiz Devrimcisi
Bu dönüşümün simge isimlerinden biri, Roads & Kingdoms’ın uzun soluklu profilinde tanıttığı şef Fotis Vallatos. Vallatos, yıllarca Avrupa’nın köklü mutfaklarında pişirdi — Fransa, İtalya, İspanya’da teknik öğrendi, rafine ustalıklar edindi. Ama Atina’ya döndüğünde yaptığı şey, bu birikimi ithal etmek değil, tersine Yunan mutfağının köklerine dalmak oldu.
Vallatos’un yaklaşımı, “yeni Yunan mutfağı” hareketinin özünü anlatıyor: Hiperlokal malzemeler — Kiklat adalarından taze balık, Epir dağlarından peynir, Kirit zeytinyağı — modern sunumla buluşuyor. Ama bunun ötesinde bir şey daha var: dürüstlük. Vallatos ve kuşağının şefleri, “fine dining” maskesi altında Yunan mutfağını yabancılaştırmak yerine onu daha derinden okumayı seçiyor.
Şefin imzasını taşıyan bazı yemekler, Yunan mutfak geleneğinin ne kadar zengin bir arkeoloji barındırdığını gözler önüne seriyor: eski çağlardan kalma hazırlık teknikleri, Osmanlı döneminden miras baharatlı tatlar, Adriyatik ve Ege’nin deniz ürünleri geleneği — hepsi aynı tabakta, ama çok daha bilinçli bir kurguyla.
Atina Mutfağının Dönüşümü: Kriz Sonrası Rönesans
Yunanistan’ın 2010’lardaki ekonomik krizinin garip bir paradoksal mirası var: Yaratıcılık. Kriz döneminde pek çok genç Yunan şef, pahalı hammadde yerine yerel ve mevsimsel malzemelere yönelmek zorunda kaldı. Bu zorunluluk, zamanla bilinçli bir tercihe dönüştü. Bugün Atina’nın en iyi restoranlarının menüleri, büyük ölçüde Yunan topraklarından çıkan ürünlere dayanıyor.
Şehrin ekonomik açıdan zorlu semtleri — Psirri, Metaxourgeio, Eksarchia — bu süreçte alternatif bir gastronomi sahnesine ev sahipliği yaptı. Düşük kiralar, genç girişimcilerin deney yapabileceği mekânlar açmasına olanak tanıdı. Bugün bu semtlerde, Michelin yıldızlı restoranlara rakip olabilecek lezzet düzeyinde ama çok daha samimi atmosferde yemek yenebiliyor.
Yunan Mutfak Kültürü: Derinlikleri Keşfedilmemiş Bir Hazine
Yunan mutfağı, Türk yemek severlere yabancı değil — ne de olsa coğrafi, tarihsel ve kültürel ortaklıklarımız derin. Ama Yunan mutfağının gerçek derinliği, turistik meze tabakalarının çok ötesine geçiyor.
Düşünün: Yunanistan’da 200’den fazla yerel peynir çeşidi var. Zeytinyağı üretiminde dünyanın sayılı ülkelerinden biri. Her adanın, her dağ bölgesinin kendine özgü lezzet kimliği var. Kiklat’ta rüzgârla kurutulmuş domatesler, Girit’te thyme balı, Makedonya’da taze acı biber turşusu — bu çeşitlilik, Yunan mutfağını gerçek anlamda bir keşif yolculuğuna dönüştürüyor.
Atina’nın yeni şef kuşağı, bu zenginliği masa üstüne taşıyor. Artık Atina’da doğru restoranlarda, Kiklat geleneksel peynirlerinin Fransız tekniğiyle servis edildiğini, antik Yunan tahıllarından yapılmış ekmeklerin modern fırın anlayışıyla pişirildiğini, Ege’nin küçük balıklarının Japon sunum estetiğiyle tabağa geldiğini görmek mümkün.
Yeni Restoran Sahnesi: Atina’da Nereye Gidilir?
Atina’nın gastronomi haritası son beş yılda dramatik biçimde değişti. Geleneksel taverna’ların yanı sıra yeni bir katman oluştu: modernist Yunan mutfağı sunan, uluslararası ödüller kazanan ve rezervasyon listesinde aylarca bekleme gerektiren restoranlar.
Şehrin merkezi semtlerindeki bu yeni dalga, sadece yemekle sınırlı değil. Doğal Yunan şarapları (özellikle Asirtiko ve Xinomavro gibi yerli üzüm çeşitlerinden üretilen), el yapımı yerel işlikçilerin rafine ürünleri, küçük çaplı üreticilerden gelen zeytinyağları — Atina’nın yeni gastronomi kültürü, çiftlikten sofraya (farm-to-table) anlayışını gerçekten içselleştirmiş durumda.
Kolonaki, Monastiraki ve Thisio gibi semtlerin yakın çevresi, hem kaliteli restoran hem de küçük gurme dükkanları açısından oldukça verimli. Ama gerçek Atina lezzeti arayanlar için Psirri sokaklarındaki küçük taverna’lar, hâlâ en dürüst ve en dolaysız gastronomi deneyimini sunuyor.
Türk Yemek Severler İçin Atina Seyahat Önerileri
Atina, İstanbul’a yaklaşık 1,5 saatlik bir uçuş mesafesinde. Gastronomi odaklı bir hafta sonu için ideal bir destinasyon. Türk yemek severlere özel birkaç öneri:
- Sabah kahvaltısı: Yerel bir fırından taze açma ve Yunan yoğurdu ile bal — bu basit kombinasyon, Atina sabahlarının özü
- Pazar ziyareti: Varvakeios Merkez Pazarı — İstanbul’un Mısır Çarşısı ruhunu çağrıştıran, taze balık, baharatlar ve yerel ürünler açısından zengin bir keşif noktası
- Şarap keşfi: Yunan doğal şarapları, son yıllarda uluslararası düzeyde büyük ilgi görüyor. Santorini’nin Asirtiko’sunu tatmadan dönmeyin
- Meze kültürü: Türk mezeleriyle örtüşen ama kendine özgü lezzetlere sahip Yunan mezelerini keşfetmek, iki kültür arasındaki derin bağı hissettiriyor
- Sokak yemeği: Souvlaki — Atina’nın en ikonik sokak yemeği. Hem doyurucu hem hızlı hem de çok lezzetli
Atina ve İstanbul: İki Şehir, Bir Deniz, Ortak Lezzetler
Yunan ve Türk mutfakları arasındaki ortaklık, çoğu zaman siyasi sürtüşmelerin gölgesinde kalır. Ama sofraya oturduğunuzda gerçek kendiliğinden ortaya çıkıyor: Zeytinyağı, dolma, musakka, börekler, zeytinler, beyaz peynir, taze ot kokan yemekler — bu lezzetlerde iki kültür aynı anda konuşuyor.
Atina’nın yükselen gastronomi sahnesi, bu ortak mirası daha görünür kılıyor. Ve belki de en güzel şey şu: Yunan şefler, Türk şeflere benzer bir sorularla boğuşuyor — “Gelenekten kopmadan nasıl yenilik yapılır?” Bu sorunun cevabı, her iki mutfakta da giderek daha ilginç ve daha lezzetli biçimlerde şekilleniyor.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Atina, gastronomi seyahati için doğru zaman hangisidir?
Nisan-Mayıs ve Eylül-Ekim, hem iklim hem gastronomi açısından en ideal dönemler. Yaz aylarında şehir kalabalık ve sıcak olabilir; ama Atina restoranları yaz boyunca açık hava servisiyle büyülü bir atmosfer yaratıyor.
Yunan mutfağında Türk damak tadına en yakın yemekler nelerdir?
Dolmades (yaprak sarma), spanakopita (ıspanak böreği), moussaka, tzatziki (cacık), taramosalata — bu yemekler, Türk yemek severlerin kendini hemen evinde hissedebileceği lezzetler. Ama her birinde ince farklar var; bu farkları keşfetmek gastronomi ziyaretinin keyifli kısmı.
Atina’da Michelin yıldızlı restoran var mı?
Evet. Yunanistan’ın Michelin rehberi son yıllarda genişledi. Atina’da yıldızlı ve bib gourmand restoranlar bulunuyor; ancak şehrin asıl ruhunu bulmak için yıldızsız ama yerel ve özgün mekânlara da zaman ayırmak gerekiyor.
Atina’da mutlaka denenmesi gereken üç yemek nedir?
Birincisi taze deniz ürünleri — Ege’nin taze balıkları Atina’da çok daha ulaşılabilir. İkincisi geleneksel Yunan yoğurdu balıyla — basit ama unutulmaz. Üçüncüsü iyi bir taverna’da oturarak yenen çeşitli mezeler — bunu aceleye getirmeyin, saatler içinde yaşanacak bir deneyim.
İstanbul’dan Atina’ya nasıl gidilir?
Doğrudan uçuş seçenekleri mevcut; uçuş süresi yaklaşık 1,5 saat. Bazı dönemlerde İstanbul-Atina arası feribot alternatifleri de değerlendirilebilir; bu rota, Ege manzarası eşliğinde bambaşka bir seyahat deneyimi sunuyor.
Gastronomi
Yangnyeom Chicken: Dünyayı Fetheden Gochujang’lı Kore Tavuğunun Sırrı
K-Food’un küresel şampiyonu Yangnyeom Chicken, çift kızartma tekniği ve gochujang bazlı tatlı-acı sosuyla dünya mutfaklarını fethediyor. Peki bu kıtır kıtır Kore tavuğunun arkasındaki sır nedir?
Published
5 saat agoon
22 Nisan 2026
Bir tavuk parçasını düşünün: dışı cam gibi kıtır, içi sulu ve yumuşak. Üzerinde parlak kırmızı, tatlı-acı, hafif umami bir sos. İlk ısırıkta dudaklarınız yanıyor, ama bir ısırık daha istiyorsunuz. İşte bu, Yangnyeom Chicken — Kore’nin dünyayı adım adım fetheden en lezzetli silahı.
2024 yılında IBTimes ve uluslararası gastronomi platformlarının yürüttüğü küresel anketlerde Yangnyeom Chicken, K-Food’un (Kore mutfağının) en popüler yemeği olarak birinci sıraya oturdu. Bibimbap’ı, tteokbokki’yi, hatta kimchi’yi bile geride bıraktı. Bu sadece bir trend değil; Kore kültürünün küresel yayılışının en somut ve lezzetli göstergesi.

Yangnyeom Chicken Nedir?
Yangnyeom kelimesi Korece’de “baharatlı sos” ya da daha geniş anlamıyla “marinat, çeşni” demek. Yani Yangnyeom Chicken, aslında “soslu tavuk” anlamına geliyor — ama bu kadar sıradan bir tanım bu yemeğin derinliğini asla yansıtmaz. Kore’nin fried chicken kültürü, ABD’nin 1950’lerde ülkeye getirdiği kızarmış tavuk geleneğinin üzerine inşa edilmiş ve ondan çok daha karmaşık, çok daha sofistike bir yere evrilmiştir.
Yangnyeom Chicken’ı özel kılan üç temel unsur var: çift kızartma tekniği, gochujang bazlı sos ve umami dengesi. Bu üçünü bir araya getirdiğinizde, dünya mutfak sahnesinde başka bir eşdeğeri olmayan bir yemek ortaya çıkıyor.
Çift Kızartma Tekniği: Bilimin Mutfakta Tezahürü
Kore kızarmış tavuğunun en önemli sırrı, çift kızartma (double frying) yöntemidir. Klasik kızartmada tavuk bir kez yağa girer ve pişince çıkar. Kore usulünde ise tavuk iki ayrı aşamada kızartılır:
Birinci kızartma (yaklaşık 160°C’de): Tavuğun içi tamamen pişirilir. Dış yüzey kızarmaya başlar ama henüz çıtır olmaz. Bu aşamada tavuk, nem içeriğinin büyük bölümünü salar. Tavuk yağdan çıkarılır ve 5-10 dakika dinlendirilir.
İkinci kızartma (yaklaşık 190°C’de): Daha yüksek ısıda kısa süre (3-5 dakika) tekrar kızartılır. Bu aşamada dış kabuk adeta kristalize olur — minik hava kabarcıkları oluşur ve cam gibi çıtır bir doku elde edilir. Bu doku, sos sürüldükten sonra bile saatler boyunca kıtırlığını koruyabilir.
Bu yöntem aynı zamanda tavuğun yağ absorbsiyonunu azaltır; paradoks gibi görünse de çift kızartılan tavuk, tek kızartılandan daha az yağlı olabilir.
Gochujang: Yangnyeom Sosunun Kalbi
Yangnyeom sosunun temel malzemesi gochujang‘dır — Kore’nin fermente kırmızı biber ezmesi. Gochujang, sadece bir acı sos değildir. İçinde glutinous rice (yapışkan pirinç), soya fasulyesi, tuz ve kırmızı biber tozu vardır; ve bu karışım aylarca, bazen yıllarca fermente edilir. Sonuç: derin, kompleks, tatlı-tuzlu-acı-umami bir lezzet bombası.
Yangnyeom sosunda gochujang, genellikle şu malzemelerle birleştirilir:
- Sarımsak: Keskin, aromatik derinlik
- Soya sosu: Tuzluluk ve umami
- Bal veya şeker: Dengeleyici tatlılık
- Pirinç sirkesi: Hafif asidite
- Susam yağı: Fındıksı, nüanslı aroma
- Zencefil: Tazelik ve hafif sıcaklık hissi
Bu sos, kızarttıktan hemen sonra tavuğa sürülür — ya fırça ile ya da büyük bir kasede tavukla beraber çevrilerek. Sosun sıcak, kıtır yüzeyle buluşması, lezzet açısından kimyasal bir reaksiyon gibidir: şeker karamelleşir, sos hafifçe kurur ve dışarıdan bakır tonlarında, içten parlayan bir kaplama oluşur.
K-Food’un Yükselişi: Netflix’ten Sokaklara
Yangnyeom Chicken’ın dünya genelinde bu denli popüler olması tesadüf değil. Kore kültürünün küresel yayılımı — K-pop, K-drama ve K-beauty’nin ardından — K-Food’u da dünya sofralarına taşıdı. Netflix’te izlenen Kore dizilerinde karakterlerin gece yarısı mahalledeki “chimaek” (chicken + maekju/bira) dükkanlarında oturması, dünya genelinde milyonlarca izleyicinin merakını ateşledi.
Güney Kore’de kızarmış tavuk kültürü o kadar derin ki, ülkede McDonald’s ve KFC şubelerinden daha fazla bağımsız Kore tavuk restoranı var. “Chimaek” kültürü — tavuk ve bira ikilisi — özellikle maç geceleri ve sosyal buluşmalarda vazgeçilmez bir ritüel haline gelmiş durumda.
Türkiye ile Bağlantı: Kore Tavuğu İstanbul’da
Türkiye de bu dalgadan nasibini aldı. İstanbul başta olmak üzere Ankara ve İzmir’de Kore restoranları son birkaç yılda belirgin biçimde arttı. Kadıköy, Beyoğlu ve Nişantaşı’nda açılan Kore mutfağı odaklı mekânlar, genç kuşak Türk yemek severler arasında büyük ilgi görüyor.
Türk damak tadı ile Kore mutfağının buluşması aslında şaşırtıcı değil. Türk mutfağında da acı biber ezmesi, fermente ürünler ve bol sarımsaklı marinasyonlar var. Gochujang’ın derinliği, bizdeki tahin veya salça kültürüyle bir şekilde rezonans yaratıyor. Yangnyeom Chicken’ı ilk kez deneyen Türk yemek severlerin büyük çoğunluğu “buna alışkın olduğum bir his var ama bambaşka” tepkisi veriyor — ve bu belki de en güzel gastronomi deneyiminin tarifidir.
Evde Yangnyeom Chicken Yapabilir misiniz?
Evet — ve düşündüğünüzden daha kolay. Gochujang, Türkiye’deki Asya market zincirlerinde ve büyük şehirlerdeki Kore bakkallarında artık kolayca bulunabiliyor. Çift kızartma tekniği biraz sabır istiyor ama sonuç, emeklere değer. Nişasta ağırlıklı bir kaplama (mısır nişastası + un karışımı) ve dikkatli sıcaklık kontrolü başarının yarısı.
Yangnyeom Chicken pişirirken aklınızda tutmanız gereken en önemli şey şu: Sos, tavuk kızartılır kızartılmaz, yağdan çıktıktan dakikalar içinde sürülmeli. Bekledikçe kabuk nem çeker ve kıtırlık kaybolur. Bu yemek, anında yenmeyi hak ediyor.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Yangnyeom Chicken çok acı mıdır?
Gochujang’ın acısı, balın ve şekerin dengelemesiyle orta seviyede kalır. Türk damak tadına göre “hafif-orta acı” sayılabilir. Acı yiyemeyenler için gochujang miktarı azaltılabilir veya yerine domates salçası-biber karışımı kullanılabilir.
Kore tavuğu ile Amerikan fried chicken arasındaki fark nedir?
Amerikan usulünde kalın, ekmekli bir kaplama kullanılır ve genellikle tek kızartma yapılır. Kore usulünde kaplama çok daha ince ve nişasta ağırlıklıdır, çift kızartma ile farklı bir kıtırlık elde edilir ve sosun içeriği çok daha komplekstir.
Yangnyeom Chicken sadece bütün tavukla mı yapılır?
Hayır. Kanat (wing), but, göğüs veya kemikli-kemiksiz her parçayla yapılabilir. Kore’de en popüler form genellikle kanat veya küçük kemikli parçalardır.
Gochujang’ı nerede bulabilirim?
İstanbul’da Kore bakkalları (özellikle Şişli ve Kadıköy çevresinde), büyük hipermarketlerin Asya rafları veya online market platformlarında bulabilirsiniz.
Yangnyeom Chicken ile ne içilir?
Kore’de geleneksel eşlikçi makgeolli (fermente pirinç içkisi) ya da soğuk biradır. Türk damak tadı için ayran ya da limonlu soğuk su da gayet iyi gider — asidite, baharatlı sosu dengeler.
Haberler
Aragh Sagi: İran’da Yasak, New York’ta Trend Olan Diaspora İçkisi
Dört sürgün İranlı, New York’ta anason aromalı geleneksel içki aragh sagi’yi üretiyor. İran’da yasak olan bu içki, göç, kimlik ve lezzetin kesişiminde güçlü bir hikâye anlatıyor.
Published
23 saat agoon
21 Nisan 2026
İran’da üretimi ve tüketimi yasak olan bir içki, binlerce kilometre ötede New York’ta üretiliyor — ve trend oluyor. Dört sürgün İranlı tarafından kurulan küçük bir damıtma tesisi, aragh sagi’yi hem bir içki hem de bir kimlik bildirisi olarak piyasaya sunuyor. The New York Times’ın 16 Nisan tarihli haberi, bu hikâyeyi “Made in New York: An Iranian Liquor That’s Banned in Iran” başlığıyla manşete taşıdı. Göç, kimlik, yasaklı tatlar ve yurt özlemi bir arada.
Aragh Sagi Nedir?
Aragh sagi (Farsça’da kelime kelime “köpek teri” anlamına gelir, ama bu ismin kökeni tartışmalıdır), İran’a özgü geleneksel bir damıtılmış içkidir. Ağırlıklı olarak üzüm ya da kuru üzüm bazlı olarak üretilir ve anason, rezene veya diğer aromatik bitkilerle tatlandırılır. Türk rakısıyla, Yunan uzosıyla ve Arap arakayla yakın akrabadır: hepsi anason aromalı, Akdeniz ve Orta Doğu kökenli geleneksel damıtık içkilerdir. Berrak beyaz rengiyle servis edilen aragh sagi, buz eklendiğinde süt beyazı bir görünüm alır — bu özellik tüm anason likörlerinin ortak niteliğidir.

İran’da Yasak, New York’ta Serbest
1979 İran Devrimi ile birlikte alkol üretimi ve tüketimi İslam Cumhuriyeti tarafından yasaklandı. Bu yasak; aragh sagi gibi köklü geleneksel içkilerin resmi ekonomiden silinmesi anlamına geldi. Ancak yasak, geleneği silmedi — sadece yeraltına itti. İran’ın pek çok bölgesinde ev üretimi sürdürülmeye devam etti; ancak bu, ciddi yasal riskler taşıyor. İşte bu bağlamda dört sürgün İranlının New York’ta kurduğu damıtma tesisi, salt ticari bir girişimin çok ötesinde bir anlam taşıyor: Yasak edilen kültürel mirasın, sürgünde dirilişi.
Dört Sürgün, Bir Damıtma Tesisi
NYT haberi, bu girişimin arkasındaki insanları odağa alıyor. Farklı dönemlerde İran’dan ayrılmak zorunda kalan ve New York’ta yeniden bir araya gelen bu dört kişi; geleneksel aragh sagi tarifini modern distilasyon teknikleriyle buluşturuyor. Ürün; hem İranlı diaspora topluluğuna hem de yeni tatlar arayan New Yorkluların merakına hitap ediyor. Hikâye burada önemli bir boyut kazanıyor: aragh sagi yalnızca bir içki değil, kayıp bir kimliğin maddi ifadesi. Bir şişe aragh sagi, İran’ın büyükanne mutfağını, yasak edilmiş sofra kültürünü ve özgürlük özlemini aynı anda taşıyor.
Diaspora Mutfağı ve Kimlik Siyaseti
Aragh sagi örneği, diaspora mutfağı kavramının ne kadar derin bir anlam yüküne sahip olduğunu bir kez daha hatırlatıyor. Göç edenlerin gittikleri ülkede “kendi yemeklerini” pişirmeleri ya da içkilerini yapmaları; basit bir nostalji hareketinden çok daha karmaşık bir anlam ifade ediyor. Bu hem anavatan bağının korunması, hem farklı kimlik ve kültürlerin buluştuğu diaspora mekânlarının inşası, hem de yasak edilen mirasın direniş biçimiyle yeniden üretilmesidir. New York bu konuda benzersiz bir platform sunuyor: dünyanın en büyük diaspora mutfak sahnesi, her kökenin kendi geleneksel tatlarını hayatta tutabildiği bir şehir.
Türk Rakısıyla Kardeşlik
Aragh sagi hikâyesi, Türk okuyucular için özellikle anlamlı bir rezonans taşıyor. Rakı; Türkiye’nin hem ulusal içkisi hem de sofra kültürünün ayrılmaz parçasıdır. Üzüm ve anason damıtılarak yapılan rakı; meze, balık ve sohbet üçgeninde Türk kimliğinin bir parçası olarak yaşıyor. Aragh sagi ile rakı; hem teknik hem de kültürel açıdan çok yakın akraba. İkisi de anason aromalı, üzüm bazlı, geleneksel damıtık içkiler. İkisi de tarihsel baskı ve yasaklarla mücadele etmiş; rakı Osmanlı’da çeşitli kısıtlamalarla karşılaşmış, aragh sagi ise 1979’da tamamen yasaklanmış. Bu ortaklık, Orta Doğu ve Akdeniz içki kültürlerinin derin bağını gözler önüne seriyor.
New York’ta İranlı Tat Sahnesinin Yükselişi
Son yıllarda New York, İranlı gastronomi sahnesinin beklenmedik bir merkezi haline geldi. Persian-American şefler, restoran sahipleri ve gıda girişimcileri; İran mutfağının zenginliğini Batılı paletlere tanıtmak için aktif çalışmalar yürütüyor. Tachin, ash-e-reshteh, ghormeh sabzi ve khoresh gibi geleneksel yemekler New York’ta premium restoranlarda servis ediliyor. Aragh sagi de bu yükselişin bir parçası: Bir meze sofrası, geleneksel tatlar ve bu yasak içkiyle birlikte masa başına oturmak, İran’ın nüanslarını hissetmenin en güçlü yollarından biri.
Sıkça Sorulan Sorular
Aragh sagi ile rakı arasındaki fark nedir?
Her ikisi de anason aromalıdır ve üzüm bazlıdır. Temel fark damıtma geleneği ve üretim bölgesindedir. Türk rakısı genellikle iki kez damıtılır ve yasal üretimde kaliteyi garanti altına alan katı standartlar uygulanır. Aragh sagi ise İran’da 1979’dan bu yana yasak olduğundan standart üretim dışı kalmıştır.
Aragh sagi nerede satın alınabilir?
Şu an için öncelikli olarak New York’ta üretiliyor ve bazı özel içki dükkânları ile restoranlarda bulunabiliyor. Türkiye’de yasal ithalat kanalları henüz mevcut değil; ancak uluslararası distribütörler aracılığıyla bazı gastronomi meraklıları temin edebiliyor.
Diaspora içkisi kavramı nedir?
Diaspora içkisi; göçmenler tarafından anavatanlarının geleneksel içki kültürünü yeni ülkelerinde yaşatmak amacıyla üretilen içkilere verilen kavramsal bir isimdir. Aragh sagi gibi örnekler, bu içkilerin yalnızca ticarî değil, kültürel ve siyasi bir anlam da taşıdığını göstermektedir.
